3-dars. DDL buyruqlari (CREATE, ALTER, DROP)

Ushbu darsda DDL buyruqlari bilan ishlashni o’rganamiz!

DDL nima degani?

DDL (Data Definition Language) — database va table’larni yaratish yoki o‘zgartirish uchun ishlatiladigan SQL buyruqlari.

Biz bu darsda:

  • CREATE

  • ALTER

  • DROP

buyruqlarini o‘rganamiz.

CREATE

CREATE — yangi object yaratish uchun ishlatiladi.

Masalan:

  • database yaratish

  • table yaratish

CREATE DATABASE - yangi database yaratadi.

CREATE DATABASE school_db
  • CREATE DATABASE → yangi database yaratish

  • school_db → database nomi


CREATE TABLE - table yaratish uchun ishlatiladi.

CREATE TABLE students (
    id INT,
    name VARCHAR(100),
    age INT
		)

Qism

Vazifasi

CREATE TABLE

yangi jadval yaratadi

students

jadval nomi

id

ustun nomi

INT

son datatype

name

ism ustuni

VARCHAR(100)

100 tagacha text

age

yosh ustuni

Data Types

Data type — ustunga qanday turdagi ma’lumot yozilishini belgilaydi.

Masalan:

  • son

  • matn

  • sana

  • true/false

Eng kerakli ma’lumot turlari (data types)

Data Type

Vazifasi

Misol

INT

Butun son

25

VARCHAR(50)

Matn

Ali

TEXT

Katta matn

Izohlar

DATE

Sana

2025-05-14

DATETIME

Sana va vaqt

2025-05-14 10:30

BIT

True / False

1 yoki 0

DECIMAL(10,2)

Kasr son

15.75

Constraints

Constraint — ustunga qoida qo‘yish uchun ishlatiladi. Ular database’ni xatolardan himoya qiladi.

Masalan:

  • bo‘sh qoldirmaslik

  • takrorlanishni oldini olish

  • avtomatik ID berish

Eng kerakli constraints

Constraint

Vazifasi

PRIMARY KEY

Har bir qator uchun unikal ID

IDENTITY

ID’ni avtomatik oshirib boradi

NOT NULL

Bo‘sh qiymatga ruxsat bermaydi

UNIQUE

Takror qiymatlarni taqiqlaydi

DEFAULT

Standart qiymat beradi

To‘liq create table misoli

CREATE TABLE users (
    id INT PRIMARY KEY IDENTITY (1,1),
    name VARCHAR(100) NOT NULL,
    email VARCHAR(100) UNIQUE,
    age INT,
    status VARCHAR(20) DEFAULT 'active'
		)

ALTER

ALTER — mavjud table’ni o‘zgartirish uchun ishlatiladi.

Biz:

  • ADD

  • DROP

qismlarini o‘rganamiz.

ALTER ADD

Yangi ustun qo‘shadi.

ALTER TABLE users
ADD phone VARCHAR(20)

Qism

Vazifasi

ALTER TABLE

jadvalni o‘zgartirish

users

jadval nomi

ADD

yangi ustun qo‘shish

phone

ustun nomi

ALTER DROP COLUMN

Ustunni o‘chiradi.

ALTER TABLE users
DROP COLUMN phone
  • DROP COLUMN
    → ustunni o‘chiradi

⚠️ Muhim:

Ustun ichidagi barcha ma’lumotlar ham o‘chib ketadi.


DROP

DROP — object’ni butunlay o‘chiradi.

Masalan:

  • table

  • database

DROP TABLE

Jadvalni butunlay o‘chiradi.

DROP TABLE users

Natija:

  • table o‘chadi

  • ichidagi ma’lumotlar ham o‘chadi

DROP DATABASE

Database’ni butunlay o‘chiradi.

DROP DATABASE school_db

⚠️ Muhim:

Database ichidagi:

  • table’lar

  • data’lar

  • barcha object’lar

hammasi o‘chib ketadi.

Darsga tegishli SQL fayllar

⬇️ Darsda ishlatilgan .sql fayli: 📎 dars_3.sql (552 B)

⬇️ Uyga vazifa .sql fayli: 📎 dars_3_uy_ishi.sql (1.9 KB)

Ulashish:

🔎O'xshash maqolalar