Ushbu darsda DDL buyruqlari bilan ishlashni o’rganamiz!
DDL nima degani?
DDL (Data Definition Language) — database va table’larni yaratish yoki o‘zgartirish uchun ishlatiladigan SQL buyruqlari.
Biz bu darsda:
CREATE
ALTER
DROP
buyruqlarini o‘rganamiz.
CREATE
CREATE — yangi object yaratish uchun ishlatiladi.
Masalan:
database yaratish
table yaratish
CREATE DATABASE - yangi database yaratadi.
CREATE DATABASE school_dbCREATE DATABASE→ yangi database yaratishschool_db→ database nomi
CREATE TABLE - table yaratish uchun ishlatiladi.
CREATE TABLE students (
id INT,
name VARCHAR(100),
age INT
)Qism | Vazifasi |
|---|---|
| yangi jadval yaratadi |
| jadval nomi |
| ustun nomi |
| son datatype |
| ism ustuni |
| 100 tagacha text |
| yosh ustuni |
Data Types
Data type — ustunga qanday turdagi ma’lumot yozilishini belgilaydi.
Masalan:
son
matn
sana
true/false
Eng kerakli ma’lumot turlari (data types)
Data Type | Vazifasi | Misol |
|---|---|---|
| Butun son | 25 |
| Matn | Ali |
| Katta matn | Izohlar |
| Sana | 2025-05-14 |
| Sana va vaqt | 2025-05-14 10:30 |
| True / False | 1 yoki 0 |
| Kasr son | 15.75 |
Constraints
Constraint — ustunga qoida qo‘yish uchun ishlatiladi. Ular database’ni xatolardan himoya qiladi.
Masalan:
bo‘sh qoldirmaslik
takrorlanishni oldini olish
avtomatik ID berish
Eng kerakli constraints
Constraint | Vazifasi |
|---|---|
| Har bir qator uchun unikal ID |
| ID’ni avtomatik oshirib boradi |
| Bo‘sh qiymatga ruxsat bermaydi |
| Takror qiymatlarni taqiqlaydi |
| Standart qiymat beradi |
To‘liq create table misoli
CREATE TABLE users (
id INT PRIMARY KEY IDENTITY (1,1),
name VARCHAR(100) NOT NULL,
email VARCHAR(100) UNIQUE,
age INT,
status VARCHAR(20) DEFAULT 'active'
)ALTER
ALTER — mavjud table’ni o‘zgartirish uchun ishlatiladi.
Biz:
ADD
DROP
qismlarini o‘rganamiz.
ALTER ADD
Yangi ustun qo‘shadi.
ALTER TABLE users
ADD phone VARCHAR(20)
Qism | Vazifasi |
|---|---|
| jadvalni o‘zgartirish |
| jadval nomi |
| yangi ustun qo‘shish |
| ustun nomi |
ALTER DROP COLUMN
Ustunni o‘chiradi.
ALTER TABLE users
DROP COLUMN phone
DROP COLUMN
→ ustunni o‘chiradi
⚠️ Muhim:
Ustun ichidagi barcha ma’lumotlar ham o‘chib ketadi.
DROP
DROP — object’ni butunlay o‘chiradi.
Masalan:
table
database
DROP TABLE
Jadvalni butunlay o‘chiradi.
DROP TABLE usersNatija:
table o‘chadi
ichidagi ma’lumotlar ham o‘chadi
DROP DATABASE
Database’ni butunlay o‘chiradi.
DROP DATABASE school_db⚠️ Muhim:
Database ichidagi:
table’lar
data’lar
barcha object’lar
hammasi o‘chib ketadi.
Darsga tegishli SQL fayllar
⬇️ Darsda ishlatilgan .sql fayli: 📎 dars_3.sql (552 B)
⬇️ Uyga vazifa .sql fayli: 📎 dars_3_uy_ishi.sql (1.9 KB)


