ℹ️ Agar kompyuteringiz hech qanday og‘ir dastur ishlamayotgan paytda ham kuchli shovqin qilsa, qizib ketsa yoki sekin ishlay boshlasa, bunga sabab yashirin mayner bo‘lishi mumkin.
Ushbu videoda mayningni aniqlashni bir sodda usulini ko'rib chiqamiz. Buning uchun Win + R ga resmon buyurug'ini yozamiz!
Videodarsdan tashqari mayning haqida ham ma'lumot berib o'tamiz:
Yashirin mayner nima?
Yashirin mayner — bu kompyuter resurslaridan foydalanuvchining ruxsatisiz kriptovalyuta qazib olish uchun foydalanadigan zararli dastur. U odatda fon rejimida ishlaydi va foydalanuvchi sezmasligi uchun o‘zini yashirishga harakat qiladi.
Nima uchun xavfli?
Yashirin mayner:
* Protsessor va videokarta yuklamasini oshiradi;
* Elektr energiyasi sarfini ko‘paytiradi;
* Kompyuterni qizdiradi;
* Dasturlar va o‘yinlarning sekin ishlashiga olib keladi;
* Qurilma qismlarining xizmat muddatini qisqartirishi mumkin.
Kompyuterga qanday tushadi?
Ko‘pincha quyidagi holatlarda:
* Noma'lum saytlardan dastur yuklab olish;
* Pirat dasturlar va aktivatorlar o‘rnatish;
* Shubhali elektron xatlar yoki havolalarni ochish;
* Zararlangan brauzer kengaytmalarini o‘rnatish.
Kompyuterda mayner borligini qanday bilish mumkin?
Quyidagi belgilar mayner mavjudligidan darak berishi mumkin:
* Kompyuter bekor turganida ham ventilyatorlar tez ishlashi;
* Protsessor yoki videokartaning doimiy yuqori yuklanishi;
* Haroratning me'yordan yuqori bo‘lishi;
* Internet trafikining tushunarsiz ravishda oshishi;
* Tizimning umumiy sekinlashuvi.
Yashirin maynerni qanday aniqlash mumkin?
1. Task Manager orqali tekshirishCtrl + Shift + Esc tugmalarini bosing va "Task Manager"ni oching.
* CPU yoki GPU yuklamasi yuqori bo‘lgan jarayonlarni kuzating.
* Noma'lum nomdagi yoki g‘alati ishlayotgan jarayonlarga e'tibor bering.
2. Avtoyuklanishni tekshirish
Task Manager → Startup bo‘limiga o‘ting.
* Tanish bo‘lmagan dasturlarni tekshiring.
* AppData yoki Temp papkalaridan ishga tushayotgan dasturlar shubhali bo‘lishi mumkin.
3. Tarmoq faoliyatini kuzatish
Maynerlar internet orqali serverlarga ulanadi.
* GlassWire kabi dasturlar yordamida qaysi jarayonlar internetga chiqayotganini ko‘rish mumkin.
* Noma'lum dastur doimiy trafik yuborayotgan bo‘lsa, tekshirish kerak.
4. Process Explorer dasturidan foydalanish
Microsoft'ning Process Explorer dasturi oddiy Task Manager ko‘rmaydigan ma'lumotlarni ham ko‘rsatadi.
* Raqamli imzosi yo‘q jarayonlar;
* Noma'lum nomlar;
* G‘ayritabiiy resurs sarfi shubha uyg‘otishi mumkin.
5. Internetni vaqtincha uzib ko‘rish
Ba'zi maynerlar internetsiz ishlay olmaydi.
* Wi-Fi yoki tarmoq kabelini uzing.
* Agar ma'lum bir jarayonning yuklamasi keskin tushib ketsa, bu mayner belgisi bo‘lishi mumkin.
Maynerni qanday o‘chirish mumkin?
Antivirus yordamida
Quyidagi vositalar yashirin maynerlarni aniqlashda samarali hisoblanadi:
* Malwarebytes Anti-Malware
* Dr.Web CureIt!
* Bitdefender
* Kaspersky Virus Removal Tool (KVRT)
* MinerSearch
Bir nechta skaner bilan ketma-ket tekshirish tavsiya etiladi.
Qo‘lda o‘chirish
Agar zararli jarayon aniqlansa:
1. Task Manager orqali jarayonni to‘xtating.
2. "Open file location" orqali fayl joylashgan papkani oching.
3. Fayllarni o‘chirib tashlang.
4. Startup bo‘limidan avtomatik ishga tushishini o‘chirib qo‘ying.
5. Kompyuterni qayta yuklang.
Kelajakda qanday himoyalanish mumkin?
* Dasturlarni faqat rasmiy saytlardan yuklab oling.
* Pirat dasturlardan foydalanmang.
* Windows va antivirusni muntazam yangilang.
* Noma'lum fayl va havolalarni ochmang.
* Vaqti-vaqti bilan tizimni antivirus bilan tekshirib turing.
Xulosa
Agar kompyuteringiz internetga ulangan paytda sababsiz qizisa, ventilyatorlari baland ovozda ishlasa yoki CPU/GPU yuklamasi yuqori bo‘lsa, yashirin mayner bo‘lish ehtimolini tekshirish kerak. Eng oddiy usul — Task Manager orqali yuklamani kuzatish va Malwarebytes yoki KVRT kabi vositalar yordamida to‘liq skanerlashdir.
